انواع سند در قانون مدنی | کدام سند معتبرتر است؟

تاریخ آخرین بروزرسانی راهنمای انواع سند در قانون مدنی : دی ماه 1404

اگر فرصت خواندن متن را ندارید میتوانید به فایل صوتی زیر با صدای مشاور متخصص سربازی در سرباز مشاور گوش دهید :

سند به هر برگه و نوشته یا قراردادی گفته میشود که قابل ارائه در مراجع قضایی جهت اعلام دعوی یا دفاع از خود در مقابل شخص دیگری است. انواع اسناد در قانون مدنی تعریف شده است تا قبل از امضا یا در زمان اقدام قضایی فرد از جزئیات مطلع باشد.

انواع اسناد در قانون مدنی در دو حالت در نظر گرفته میشود یا سند رسمی است که به معنای تنظیم در مراجع معتبری همچون دفاتر اسناد رسمی میباشد یا سند عادی است که در مراجع رسمی و قانونی تنظیم نشده است.

انواع سند در قانون مدنی به زبان ساده

هر گونه نوشته و برگه ای میتواند نوعی سند یا مدرک باشد که جهت اثبات ادعا در مراجع قضایی و قانونی قابل استفاده است. اما در قانون اسناد به دو دستی سند رسمی و سند عادی یا غیر رسمی تقسیم بندی شده است.

سند رسمی

سند رسمی حتما توسط مراجع قانونی مانند سازمان ثبت اسناد یا دفاتر اسناد رسمی و مامورین آن ها صادر شده است. برای مثال سند تک برگ ملک که توسط سازمان ثبت اسناد صادر شده است نوعی سند رسمی محسوب میشود.

سند عادی

سند عادی یا غیر رسمی به اسنادی گفته میشود که توسط سازمان یا مراجع گفته شده صادر نشده باشد. برای مثال چک یا سفته یا انواع قراردادهای کاری و حتی مبایعه نامه نوعی سند عادی است که بطور مشخص توسط اشخاص یا شرکت ها تنظیم شده است.

توجه

جهت اقدام حقوقی در خصوص انواع اسناد در قانون مدنی شرایط مشخصی در نظر گرفته شده است و ممکن است سند و مدرکی نزد شما است اصلا اعتبار کافی برای این اقدام را نداشته باشد بنابراین قبل تنظیم هر سندی حتما از مفاد قانونی آن مطلع و مطمعن شوید.

اسناد رسمی توسط چه مراجعی صادر میشود؟

بر اساس قانون و توضیحات داده شده اسناد رسمی حتما توسط مراجع مشخصی صادر میشود و میتوان گفت افراد حقیقی و حقوقی غیر دولتی، غیر قضایی یا غیر حکومتی امکان صدور آن ها را ندارند.

لیست مراجع معتبر مرتبط با اسناد رسمی

دفاتر اسناد رسمی مورد تایید قوه قضاییه

سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مورد تایید قوه قضاییه

اسناد و دستورالعمل های اداری صادره از مراجع دولتی و حکومتی

اسناد قضایی همچون دادنامه یا احکام و قرارها

سند لازم الاجرا چیست و چه تفاوتی با سند عادی دارد؟

بعضی از اسناد لازم الاجرا هستند در واقع بر اساس قانون بدون مراجعه به دادگاه و اعلام دعوی قابلیت اجرایی دارند. این موضوع هم در اسناد رسمی و هم در اسناد عادی وجود دارد و شرایط را برای دارنده سند از نظر زمانی تسهیل میکند.

برای مثال اگر سندی در دفاتر اسناد رسمی در قالب لازم الاجرا تنظیم شده باشد که نوعی سند رسمی است بدون نیاز به حضور در مراجع قضایی قابل اجرا است. در خصوص اسناد عادی هم میتوان چک را در این دسته قرار داد که لازم الاجرا است.

بنابراین کسی که بعنوان مثال مبلغی پول یا معادل آن را طلبکار است و سند رسمی یا عادی لازم الاجرا در اختیار دارد میتواند بدون اعلام دعوی مستقیما از طریق سازمان ثبت اقدام به اجرا و پیگیری قانونی کند و حداقل چند ماهی از نظر زمانی زودتر به نتیجه برسد.

کدام سند معتبر تر است؟

برای بسیاری از افراد این سوال وجود دارد که سند عادی معتبر است یا سند رسمی که در پاسخ باید گفت قطعا اسناد رسمی معتبر تر هستند. این اسناد توسط مراجع قضایی و قانونی صادر شده است و دارای شرایطی میباشد که امکان جعل در آن ها نیست.

همچنین میشود سند را در سامانه های دولتی به سادگی استعلام کرد. برای مثال کسی که سند ملکی تک برگ به شما ارائه میدهد برای اینکه خیالتان راحت باشد میتوانید از طریق سامانه ثبت من زیر مجموعه قوه قضاییه جزئیات را در کمتر از چند دقیقه استعلام بگیرید.

نکته

دقت داشته باشید اسناد عادی نیز دارای اعتبار و قابل اقدام هستند اما امکان جعل یا صدور غیر معتبر در خصوص آن ها بیشتر رخ میدهد پس مجددا تاکید میکنیم مخصوصا درباره چک یا مبایعه نامه دقت کافی را داشته باشید.

تفاوت سند رسمی و عادی در قانون مدنی

انواع سند در قانون مدنی را توضیح دادیدم اما میشود در چند مورد تفاوت های آن ها را به زبان ساده شرح داد تا برای شما بیشتر قابل تشخیص باشد. به تمامی مواردی که در جدول پایین بیان شده است با تمام دقت توجه کنید!

اسناد رسمی نسبت به اسناد عادی دارای اعتبار بیشتری است.

با توجه به اعتبار بیشتر اسناد رسمی قابلیت اجرایی بیشتری هم دارد.

اسناد رسمی حتما در سازمان ثبت، دفاتر اسناد رسمی یا مامورین آن ها صادر شده است.

اسناد عادی قابل استناد توسط شخص ثالث نیستند.

در صورت مفقودی یا جعلی بودن سند رسمی این موضوع قابل پیگیری از دفاتر اسناد است.

اسناد عادی بر خلاف اسناد غیر عادی میتواند در مکانی و توسط هر کسی تنظیم شود.

امکان لازم الاجرا بودن در خصوص اسناد رسمی بیشتر است.

آیا سند عادی در دادگاه معتبر است؟

همانطور که در خصوص اعتبار حقوقی اسناد توضیح داده شد باید گفت سند عادی هم قطعا معتبر است و میشود از آن در مراجع حقوقی و قضایی استفاده کرد اما به شرطی که درست تنظیم شده باشد تا اعتبار آن اثبات شود.

مثال

برای مثال اگر از کسی چک دریافت کردید یا قرارداد کاری بین شما منعقد شده است یا حتی قولنامه ای دستی در خصوص معامله خودرو تنظیم شده است دقت داشته باشید تمام این موارد بدون امضا یا حتی تاریخ معتبر نیست.

در واقع زمانی که دست نوشته ای تنظیم میشود وقتی اعتبار قانونی دارد که طرفین آن را امضا کرده باشند. امضا به معنی قبول مسئولیت و تعهد است و بهتر است در خصوص آن تاریخ یا مدت تعریف شده باشد در اینصورت هیچ ادعای کذبی قابل مطرح کردن نیست.

موضوعات مرتبط : ثبت ازدواج و طلاق در سامانه ثبت من

مثال ساده از سند رسمی و سند عادی

سعی میکنیم چند مثال در خصوص انواع اسناد در قانون مدنی بزنیم تا شما به سادگی این موضوع را درک کنید و هیچوقت سرتان کلاه نرود!

مثال اول

اگر شما قصد خرید ملک دارید زمانی که در ابتدا و قبل از تسویه مبلغ توافقات اولیه را در مبایعه نامه تنظیم میکنید و توسط طرفین امضا صورت میگیرد این یک سند عادی است اما اگر همین توافقات توسط سازمان ثبت در قالب سند سبز رنگ صادر شود پس سند رسمی است.

مثال دوم

اگر قصد خرید یا فروش خودرو دارید ممکن است در ابتدا و قبل گرفتن استعلاماتی همچون خلافی و عوارض، قولنامه ای بین خودتان و طرف مقابل تنظیم کنید و این قولنامه توسط طرفین امضا شود پس یک سند عادی صادر شده است که نیازی به حضور در هیچ مرجع قضایی ندارد.

مثال سوم

اگر قصد دارید در خصوص هر چیزی مثلا خروج از کشور همسرتان یا بخشیدن مهریه اجازه نامه صادر کنید لازم است به دفاتر اسناد رسمی مراجعه شود تا اصطلاحا وکالت نامه موضوع درخواست شما تنظیم شود. در این حالت سند رسمی تنظیم شده و لازم الاجرا هم میباشد.

مثال چهارم

ممکن است بخواهید مغازه یا ملکی یا زمینی را اجاره کنید و بصورت قولنامه یا ثبت قرارداد در سامانه خودنویس اقدام به تنظیم کنید. با وجود اینکه قرارداد دارای کد رهگیری است اما سند شما عادی محسوب میشود و کاملا معتبر و قانونی است.

چه زمانی سند رسمی یا عادی اعتبار خود را از دست میدهد؟

تمام اسناد چه رسمی و چه عادی ممکن است زمانی اعتبار خود را از دست دهند و دیگر امکان استناد به آن ها در مراجع قضایی نباشد. بطور کلی و بر اساس قانون بیشترین حالات در موارد پایین صورت میگیرد.

پایان اعتبار اسناد رسمی

اسناد رسمی زمانی اعتبار خود را از دست خواهند داد که دستورالعمل یا قانون جدید توسط مرجع مشخص اعلام شود یا وکالتنامه های صادره از تاریخ تعیین شده عبور کنند در این حالت دیگر قابل استناد نخواهند بود.

پایان اعتبار اسناد عادی

در خصوص اسناد عادی از بین رفتن اعتبار بیشتر رخ میدهد و معمولا زمانی است که تاریخ مورد توافق در قرارداد پایان یابد. برای مثال در قراردادهای کاری یا انواع قولنامه ها یا امثال این ها با پایان زمان تعهدات در تاریخ مطرح شده عملا سند بی اعتبار است.

توجه

البته باید گفت در هر سندی تاریخ یا مدت قرارداد ملاک بی اعتباری نیست مانند چک که بعنوان یک سند عادی هیچوقت اعتبار خود را از دست نخواهد داد حتی اگر سال ها از تاریخ سر رسید گذشته باشد اما میشود در خصوص اعتبار به تاریخ استناد کرد.

در پایان درباره انواع سند بدانید

انواع سند در قانون مدنی در بیش از 20 مورد بررسی شده است تا عموم افراد نسبت به قوانین اجرایی مطلع شوند. امضای هر برگه ای حتی بصورت دست نویس و خارج از شرایط رسمی میتواند تبعات بسیار زیادی داشته باشد پس هر چیزی را امضا نکنید!

❓ سوالات متدوال شما از ما

❓ اسناد رسمی را از کجا دریافت کنیم؟

برای دریافت لازم است به سازمان ثبت اسناد یا دفاتر اسناد رسمی مراجعه کنید همچنین تمامی مراجع قضایی، دولتی و نظامی امکان صدور چنین مدارکی را دارند و در قانون پیش بینی شده است.

❓ اسناد عادی اعتبار حقوقی و قضایی دارد؟

در صورتی که درست تنظیم شده باشند یعنی اطلاعات طرفین دقیق و کامل درج شده باشد و قرارداد دارای امضا و مدت مشخص باشد قطعا قابل پیگیری در مراجع حقوقی است یا میتوان با استناد به آن دفاع از خود انجام داد.

❓ قولنامه خرید و فروش ملک چه سندی است؟

قولنامه هایی که میان دو نفر تنظیم میشود قطعا جزء اسناد عادی هستند البته زمانی سند میشود که حتما امضا و اثر انگشت داشته باشد.

❓ قولنامه خرید و فروش خودرو چه سندی است؟

قولنامه های دستی خرید و فروش خودرو که تعداد آن ها هم بسیار زیاد است جزء مدارک عادی محسوب میشوند و لازم است شروط لازم را برای حفظ اعتبار رعایت کرد.

❓ وکالت نامه ها چه اسنادی محسوب میشوند؟

تمامی وکالت نامه ها باید توسط دفاتر اسناد رسمی صادر شود که زیر مجموعه ای از قوه قضاییه میباشد. وکالت نامه ها از تعویض پلاک گرفته تا خروج از کشور یا وکالت های کاری دارای شناسه یکتا و رمز تصدیق است و جزء اسناد غیر عادی محسوب میشود.