قوانین جدید چک در سال ۱۴۰۴ | هر آنچه باید بدانید

تاریخ آخرین به روزرسانی مقاله قوانین جدید چک: خرداد ماه 1404

اگر فرصت خواندن متن را ندارید، فقط به فایل صوتی زیر گوش دهید تا نظر مشاور متخصص را در مورد این موضوع بدانید:

یکی از اسناد تجاری که برای تبادلات مالی مدت دار بین خریدار و فروشنده در نظر گرفته شده است و نقش ضمانت پرداخت را دارد چک است که در سال های اخیر تغییرات زیادی داشته است به همین دلیل قصد داریم قوانین جدید چک را بررسی کنیم.

در قوانین جدید برای صدور چک از سامانه صیاد یا چک های صیادی استفاده میشود البته چک های قبلی هم اعتبار دارد و عدم پاس کردن آن تبعات حقوقی برای فرد دارد پس برای اطلاع از تمامی قوانین جدید چک تا انتها با ما همراه باش تا دچار مشکلات حقوقی و قضایی نشی!

تغییرات اصلی قانون چک نسبت به سال های گذشته

قانون چک در طی چندین سال بارها تغییراتی داشته است و تمام این تغییرات به این دلیل بوده است که این سند تجاری قدرت نقد شوندگی بیشتری پیدا کند و امکان کلاهبرداری با آن به کمترین میزان ممکن برسد بعلاوه اینکه تبعات سخت تر و گسترده تری برای صادر کننده چک در صورت عدم نقد شدن داشته باشد.

مهم ترین تغییر ایجاد سامانه صیاد است و تغییرات شکل ظاهری چک ها است. در قوانین جدید چک ته رنگ بنفش لحاظ شده است بعلاوه اینکه علاوه بر شماره چک شماره صیادی هم در بالا برگه قابل مشاهده است.

برای صدور انواع چک های حقوقی و حقیقی لازم است از طریق همراه بانک یا اینترنت بانک شماره صیادی، تاریخ صدور، تاریخ نقد شوندگی و اطلاعات گیرنده چک وارد شود و بعد از آن هم گیرنده این اطلاعات را تایید کند در غیر اینصورت چک هیچگونه ارزش حقوقی ندارد و قابل استعلام نیست!

چندتا نکته مهم

⚡بجز چک های صیادی انواع چک های دیگر هم وجود دارد که مورد استفاده عموم است.
⚡در صورتی که صادر کننده دارای چک برگشتی باشد امکان ثبت نخواهد داشت.
⚡در صورتی که گیرنده دارای چک برگشتی باشد مشکلی برای تایید نخواهد داشت.
⚡برای مبالغ بالای 400 میلیون تومان نیاز به ارائه مدارک خرید و فروش میباشد.
⚡حتی برای برگشت زدن مبالغ بالای 400 میلیون تومان نیاز به ارائه مدارک مستند میباشد.
⚡مدارک مستند شامل مدرک قانونی معامله بین خریدار و فروشنده است.
⚡جهت انتقال چک بجای پشت نویسی مجددا از همراه بانک استفاده میشود.
⚡گیرنده دوم در چک های انتقالی باید تایید را انجام دهد در غیر اینصورت چک فاقد اعتبار است.

انواع چک

بجز چک های صیادی که بیشترین مورد استفاده را بین مردم دارند میشود به انواع دیگر هم اشاره کرد که دارای زمینه های استفاده مختلفی هستند و هر کدام کاربرد خودش را دارد و قانون جدید چک در مورد آن ها هم در نظر گرفته شده است.

لیست انواع چک

چک صیادی	چک تضمین ( تایید پرداخت توسط بانک)
چک مسافرتی	چک الکترونیکی

چک صیادی

نمونه به روز رسانی شده برگه های قدیمی است که امکان جعل در آن تقریبا به صفر رسیده است و امکان نقد شوندگی بالاتری دارد بعلاوه اینکه بدون ثبت در سامانه هیچ اعتباری ندارد.

چک تضمین

برای شرکت در مناقصه ها یا ایجاد اعتبار در معامله بانک بر اساس درخواست متقاضی مقدار مورد نظر پول را در حساب متقاضی بلوکه میکند تا بر اساس قانون اثباتی بر وجود موجودی لازم برای معامله مورد نظر باشد.

چک مسافرتی

از این حالت میشود در مسافرت های خارج از کشور استفاده کرد و با ارائه آن به انواع نمایندگی های بانک های ایرانی در آن کشور امکان نقد شوندگی و حتی تبدیل به ارز آن کشور وجود دارد.

چند تا اصطلاح قدیمی در مورد انواع چک

چک سفید امضا

این حالت دیگر وجود ندارد چون بدون ثبت کردن مبلغ و اطلاعات گیرنده دادن چک سفیذ امضا به شخص دیگری هیچ اعتباری ندارد.

در وجه جامل

قبلا روی چک ها چنین عنوانی درج میشد و دارنده چم میتوانست با مراجعه به بانک آن را نقد کند اما در حال حاضر در چک های صیادی باید نام گیرنده نه تنها روی چک بلکه در سامانه ثبت شود در غیر اینصورت قابلیت نقد شوندگی ندارد مگر اینکه چک قدیمی باشد که در اینصورت ارائه به بانک و نقد کردن آن بر اساس قوانین جدید چک بلا مانع است.

چک کیفری

در صورتی که صادر کننده چک جعل انجام داده باشد یا در ارائه اطلاعات کوتاهی یا مشکلی ایجاد کرده باشد یا به هر نوعی اقدامش کلاهبرداری محسوب شود اصطلاحا چک کیفری شده است و برای صادر کننده سابقه بد حقوقی و قضایی ایجاد خواهد کرد.

شاید این مقاله برای شما مفید باشد: آموزش جامع ثبت من

سامانه صیاد چیست و چه تاثیری بر صدور چک دارد؟

بانک مرکزی دارای سامانه های متعددی است که یکی از آن ها سامانه صیاد میباشد. در این سامانه که خدمات گوناگونی برای چک های صیادی در نظر گرفته شده است میشود از صحت و اعتبار صادر کننده چک مطلع شد.
برای استفاده از سامانه میتوانید وارد سایت cbi.ir شوید که سایت رسمی زیر مجموعه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است.

همانطور که در تصویر مشاهده میکنید انواع خدمات سامانه صیاد تنها با یک کلیک قابل استفاده است و شاما این موارد میشود.

استعلام چک بر اساس اقلام اطلاعاتی چک

با انتخاب این گزینه و وارد کردن اطلاعاتی که در تصویر مشاهده میکنید میتوانید به سادگی استعلام مورد نظر را انجام دهید و خیالتان بعنوان صادر کننده یا گیرنده راحت کنید.

استعلام مبالغ مسدود شده حساب ها بابت چک برگشتی

کسانی که دارای چک برگشتی هستند بر اساس قوانین جدید چک که از سال 1400 اجرایی شده است مبالغی در انواع حساب های آن ها مسدود خواهد شد.

بانک مرکزی برای اطلاع این افراد از مبالغ مسدود شده استعلام غیر حضوری ایجاد کرده است.

استعلام وضعیت اعتباری چک صیادی

در آخرین روش استعلامی که در سامانه صیاد در نظر گرفته شده است گیرنده میتواند اعتبار چک را به سادگی فقط با وارد کردن شماره صیادی استعلام کند.

نکته
بر اساس خدمات خوبی که در قانون جدید چک توسط بانک مرکزی ارائه میشود حتی میشود قبل صدور و دریافت استعلام های لازم را در خصوص صادر کننده و حتی سوابق قبلی مالی که دارد گرفت که این مورد هم در نقد شوندگی و اعتبار صادر کننده چک خیلی موثر است.

ثبت چک در سامانه صیاد چگونه انجام دهیم؟

برای ثبت چک کافیه چند تا مرحله بسیار ساده را انجام داد که هر کسی با گوشی تلفن همراه یا کامپیوتر و لپ تاپ میتواند اینکار را انجام دهد و لازم است هم توسط صادر کننده و هم توسط گیرنده انجام شود.

اقدامات مورد نیاز صادر کننده

اول وارد همراه بانک یا اینترنت بانک خود شوید که لازم است از قبل ثبت نام های لازم را از طریق بانک انجام داده باشید.

در مرحله بعدی گزینه چک را انتخاب کنید که ممکن است در همراه بانک های مختلف نام متفاوتی داشته باشد اما اکثرا از گزینه چک استفاده شده است.

بعد از ورود به این گزینه لازم است با توجه به بانک خودتان یکی از گزینه های صدور یا ثبت چک یا عملیات صیادی را وارد کنید.

مطالب مرتبط : نمونه دادخواست اعسار از چک برگشتی

با باز شدن صفحه جدید لازم است شماره صیادی چک و نام و نام خانوادگی و کد ملی گیرنده چک را هم وارد کنید.
همچنین نیاز تاریخ یا همان سر رسید چک و در نهایت مبلغ را وارید کنید و بعد از انتخاب دلیل پرداخت ثبت را نهایی کنید.

اقدامات مورد نیاز دریافت کننده

حالا گیرنده یا کسی که قرار است مبلغی بصورت چک به او پرداخت شود هم حتما باید اقدامات مشخصی را انجام دهد.
در ابتدا باید وارد همراه بانک شد و از قسمت چک شماره صیادی را که صادر کننده به شما داده است را وارد کنید تا اطلاعات کامل ثبت شده به شما نمایش داده شود.

در صورتی که مبلغ و تاریخ و دلیل پرداخت درست بود لازم است تایید را انجام دهید تا طبق قوانین جدید چک، اطلاعات وارد سامانه صیاد شود.

نکته مهم
✔در زمان نقد کردن لازم است برگه چک به بانک تحویل داده شود.
✔تطابق اطلاعات روی برگه چک و اطلاعات ثبت شده در سامانه باید یکسان باشد.
✔بدون ثبت و تایید توسط صادر کننده و دریافت کننده بانک امکان نقد کردن چک را ندارد.

شاید این مقاله برای شما مفید باشد: قوانین چک برای مشمولین سربازی

جریمه ها و تبعات چک برگشتی در قوانین جدید

بر اساس قوانین تدوین شده از سوی قوه قضاییه و آیین نامه های موجود کسانی که بطور عمد یا غیر عمد دارای چک های برگشتی هستند مشمول احکامی خواهند شد که حتی در صورت عدم دسترسی به آن ها قابل اجرا است.

در صورتی که شکایتی از طریق دفتر خدمات قضایی ثبت شود و بابت آن در شعب حقوقی دادگاه تشکیل جلسه صورت گیرد رای قاضی شعبه و در نهایت رای قاضی اجرای احکام طبق این موراد است.

حکم جلب

گیرنده چک بعد از طی مراحل دادگاه و عدم موفقیت در دریافت طلب مالی میتواند اقدام به دریافت حکم جلب کند یعنی با رای دادگاه و کمک مامور قضایی بدهکار را دستگیر و به مراجع قضایی تحویل دهد تا از این طریق طلبش را نقد کند.

توقیف اموال!

در صورتی که بدهکار دارای هر گونه اموالی از جمله خودرو، ملک یا حتی پول در حساب های دیگر بانکی باشد بر اساس قانون و قوانین جدید چک طلبکار میتواند اصلا سراغ حکم جلب نرود و مستقیم برای توقیف اموال اقدام کند.

مسدود سازی حساب ها

بر اساس قانون جدید بانک مرکزی کسانی که دارای چک برگشتی باشند بدون اینکه طلبکار اقدام خاصی کند حساب هایشان مسدود میشود و هر مقدار پولی که در آن ها است توقیف خواهد شد و شخص اجازه برداشت ندارد حتی امکان دریافت وام یا بازگشایی حساب دیگری هم نیست!

ممنوع الخروج کردن

با عدم دسترسی به فرد بدهکار یا بی نتیجه بودن توقیف اموال میشود از ممنوع الخروج کردن استفاده کرد تا حداقل شخص مورد نظر امکان خروج قانونی از کشور را نداشته باشد و در نهایت به نوعی دستگیر شود.

حکم حضور در زندان

ممکن است شما چندمین طلبکار باشید و قبل از شما کسانی دیگر اقدام به توقیف اموال شخص بدهکار کرده باشند یا حتی شخص در زندان باشد که در اینصورت با نا امیدی از موارد گفته شده میتوانید از طریق شعبه اجرای احکام برای حضور در زندان بدهکار اقدام کنید تا در نهایت بعد از پرداخت طلب بتواند آزاد شود.

لیست تبعات چک برگشتی در قوانین جدید

حکم جلب و دستگیری	حضور یا اقامت در زندان
توقیف خودرو	توقیف املاک مسکونی و غیر مسکونی
عدم امکان بازگشایی حساب جدید	عدم امکان استفاده از انواع تسهیلات بانکی
ممنوع الخروج شدن	عدم امکان گرفتن دست چک جدید

خبر خوب
به منظور جلوگیری هر چه بیشتر از موارد گفته شده و عدم حضور در مراجع قضایی قرار است به هرکسی طبق اعتبار و سابقه قبلی که دارد دسته چک تعلق بگیرد و شخص به میزان تعیین شده از سوی بانک مرکزی مجوز صدور چک تا مبلغ مشخصی را داشته باشد.

پس تا چند ماه آینده شاهد این خواهیم بود که اولا این سند تجاری به هر کسی تعلق نمیگیرد و دوما طبق رفتاری که شخص در سوابقش داشته است محدودیت ها یا بهتر است بگوییم سقف اعتباری مشخص برایش در نظر گرفته میشود و تا زمان پاس نکردن چک های قبلی حق ثبت چک جدید نخواهد داشت.

شرایط صدور چک برای افراد حقیقی و حقوقی

قوانین برای صدور چک مختص افراد حقیقی یعنی کسانی که بصورت فردی و از طریق گردش حساب و مدارک موجود کسب و کار قصد دریافت دست چک دارند و کسانی که بعنوان مدیر عامل یا عضو هیئت مدیره برای شرکت قصد دریافت دارند تقریبا یکسان است و دارای شرایط زیر میباشد.

⚡متقاضی نباید دارای چک برگشتی مربوط به بانک مورد نظر یا دیگر بانک ها باشد.
⚡افراد حقیقی لازم است بالای 18 سال سن داشته باشند.
⚡افراد حقیقی لازم است دارای مدارک شغلی باشند و فعالیت تجاری را اثبات کنند.
⚡مدارک شغلی شامل گواهی اشتغال به کار یا جواز صنفی میباشد.
⚡گردش حساب مناسب در شعبه مورد نظر حتما الزامی است.
⚡حقوقی ها لازم است مدارک کامل شرکت از جمله روزنامه رسمی و مهر را ارائه کنند.
⚡تایید مدیر عامل طبق قوانین جدید چک الزامی است.
⚡صاحب یا صاحبان امضا طبق زمان افتتاح حساب باید تعیین شود.

توصیه!
دریافت چک برای افراد حقوقی و در واقع شرکت ها حتما الزامی است اما هر کسی که کار تجاری بزرگی انجام نمیدهد یا خرید و فروش متعددی ندارد شاید لزومی برای داشتن این سند تجاری نداشته باشد تا اولا وسوسه خرید های متوالی نشود و دوما در دام قوانین جدید چک گیر نیوفتد.

قوانین خواباندن چک به حساب

خواباندن چک به حساب یا نقد کردن چک بر اساس قوانین جدید 2 تا شرط مهم دارد تا متقاضی بعد از مراجعه به بانک بتواند بدون مشکل و اتلاف وقت پولش را بگیرد.

اول اینکه باید حتما چک بنام او ثبت و خودش هم در همراه بانک یا اینترنت بانک چک را تایید کرده باشد در غیر اینصورت هیچ اطلاعاتی از وی در سامانه صیاد قابل استعلام نیست.

دوم اینکه باید اصل مدارک شناسایی که شامل کارت ملی یا رسید آن یا شناسنامه جدید است همراهش باشد تا توسط مسئول شعبه احراز هویت و استعلام های لازم انجام شود.

توجه
برای برگشت زدن چک دقیقا همین قوانین حاکم است البته برای چک های با مبالغ بالای 400 میلیون تومان باید اسناد معامله ملکی و خودرو طبق قولنامه یا سند ارائه شود در غیر اینصورت بانک از برگشن زدن خودداری میکند و متقاضی بعد از اقدام قضایی و دستور قاضی میتواند برای برگشت زدن چک به بانک مورد نظر مراجعه کند.

میشه از کلر هم استفاده کرد و با تحویل چک به مسئول باجه کلر بانک، بطور اتوماتیک و در زمانی که موعد چک برسد نقد شدن یا برگشت خوردن توسط خود بانک انجام و به طرفین اطلاع داده خواهد شد.

قوانین جدید چک در مورد مشمولان غایب سربازی

کسانی که مشمول غایب هستند و در موعد زمانی مقرر به خدمت سربازی اعزام نشده اند در صورتی که ابلاغیه ای برای آن نیامده باشد مشکلی برای بازگشایی حساب یا دریافت دست چک ندارند و حتی اگر دارای جواز کسب نباشند هم میتوانند از طریق گواهی شغلی اقدام کنند.

اما در قوانین جدید برای مشمولان غایب در صورت عدم مراجعه به موقع تشکیل پرونده در دادسرا انجام و در صورت عدم مراجعه مجدد حکم جلب و در نهایت حکم محروم از خدمات ارائه میشود پس در اینصورت همانطور که نمیشه از وام های بانکی استفاده کرد طبق قوانین جدید چک نمیشه برای صدور درخواست داد.

نکته
در صورتی که برای شما پیامکی از نیروی انتظامی ارسال شد به مدت 7 روز زمان دارید تا به دفاتر پلیس+10 مراجعه کنید در غیر اینصورت بطور خودکار تشکیل پرونده با تعیین شعبه و مجتمع قضایی انجام میشود.

❓سوالات متدوال درباره قوانین جدید چک

❓آیا چک دستنویس هنوز معتبر است؟

اگر کسی دست چک قبل از صیادی داشته باشد یعنی دست چک او مربوط به قبل از سال 1400 باشد میتواند طبق روال قدیمی و بصورت دست نویس از آن استفاده کند که کاملا هم معتبر است و قابلیت نقد شوندگی دارد.

❓چه کسانی نمیتوانند چک صادر کنند؟

کسانی که دارای چک برگشتی باشند حتی اگر 10 سال از زمان این اتفاق گذشته باشد امکان صدور مجدد ندارند مگر اینکه دست چک آن ها قدیمی باشد در غیر اینصورت امکان ثبت در سامانه صیادی وجود ندارد.

❓محدودیت های جدید برای دارندگان چک برگشتی؟

اگر حکم جلب صادر شود یا طلبکار صادر کننده چک توقیف اموال بگیرد یا در شرایط بدتر فرد را ممنوع الخروج کند همگی جز محدودیت هایی است که شامل صادر کننده خواهد شد که همه این موارد در مراجع قضایی قابل اقدام و پیگیری است.

❓قوانین جدید چک برای سربازان فراری چگونه است؟

سربازان فراری در اولویت اول ارسال ابلاغیه هستند و از هر 10 نفر آن ها حداقل برای 8 نفر این اتفاق رخ میدهد در صورت عدم مراجعه همچون سربازان غایب این ها ممکن است محروم از خدمات شوند که یکی از تبعات آن عدم دریافت وام و دسته چک است.